NOYANKIRAJOURNALBlog & rehberler ↗

Web erişilebilirliği

Sitenizi fareye dokunmadan kullanabiliyor musunuz?

Fareyi bir kenara bırakıp yalnız klavyeyle sitenizden randevu almaya çalışın. Menü açılıyor ama içindeki bağlantılara geçilemiyor olabilir. Sepette adet değişiyor, fakat açılan pencere kapatılamıyor olabilir. Böyle bir sorun, sayfanın genel görünümünde fark edilmez; müşterinin işi yarıda kalınca ortaya çıkar. Denemeyi “Kaç kez Tab tuşuna bastık?” hesabına çevirmeyin. Müşterinin yapmak istediği işi seçin, başlangıçtan sonuca kadar ilerleyin ve takıldığınız adımı kaydedin. Böylece düzeltme, belirsiz bir erişilebilirlik puanı yerine randevu alma veya alışverişi tamamlama gibi gerçek bir işlem üzerinden yapılabilir.

Üç gerçek müşteri görevi seçin

Ana sayfadaki bütün bağlantıları saymak yerine farklı davranışlar içeren üç görev belirleyin. Örneğin hizmet sayfasını bulup iletişim yoluna gitmek, bir ürünün miktarını değiştirip sepete eklemek ve formu doldurup göndermek iyi bir başlangıç olabilir. Açılır menü, seçim alanı, tarih seçici veya pencere kullanılıyorsa bunları göreve katın. W3C’nin Keyboard ölçütü, içerikteki işlevlerin klavye arayüzüyle çalıştırılmasını ister; fare ve dokunma desteğini kaldırmanızı istemez.

Gerçek işi seçme, Tab sırasını izleme, denetimi çalıştırma ve açılan bileşenden çıkma adımları.
Klavye denemesi, gerçek bir işlemi seçmekten açılan menü ya da pencereden çıkabilmeye kadar dört noktayı izler. Şema: NoyanKira.

Sayfayı yenileyip yeniden başlayın

Sayfayı yenileyin, fareyi kullanmayın ve ilk odak noktasından başlayın. Tab ile ileri, Shift+Tab ile geri gidin. Bağlantı ve düğmeleri bileşenin beklenen tuşuyla çalıştırın; seçim listelerinde veya özel denetimlerde doğru tuş davranışı bileşen türüne göre değişebilir. Her öğeyi zorla yalnız Tab ve Enter ile çalıştırmak doğru hedef değildir. Önemli olan aynı işi klavye arayüzüyle tamamlayabilmek ve odak sırasının sayfanın anlamını korumasıdır.

Karşılaştırma

Klavye denemesinde dört kayıt

Kontrol noktasıBeklenen sonuçSorun kaydı örneği
MenüBağlantılara klavyeyle ulaşılırMenü açılıyor, ilk bağlantıya geçilmiyor
Ürün veya hizmet seçimiSeçim yapılır ve görünürSeçenek değişiyor, seçili değer görünmüyor
Açılır pencereİşlem tamamlanır veya iptal edilirKapat düğmesine ulaşılamıyor
FormAlanlar düzeltilip gönderilirHata sonrası odak yanlış yere gidiyor

Menü ve pencerelerde çıkış yolunu sınayın

Bir menüye ya da açılır pencereye girdikten sonra yalnız klavyeyle çıkabiliyor musunuz? Odağın pencere açıkken içeride kalması tek başına tuzak değildir; kullanıcı İptal, Kapat veya uygun bir Escape davranışıyla işlemi bitirebilmeli ve sayfaya dönebilmelidir. Kapanınca odağın pencereyi açan düğmeye ya da akıştaki anlamlı bir noktaya dönmesini deneyin. Standart dışı bir çıkış gerekiyorsa bunun kullanıcıya bildirilmesi gerekir.

İzle / W3C Web Accessibility Initiative (WAI) · İngilizce

Web Accessibility Perspectives: Keyboard Compatibility

Kısa İngilizce video, fare zorunluluğunun kullanıcıyı nasıl engellediğini ve temel klavye uyumluluğunu gösteriyor. Türkçe altyazı doğrulanmadı; ölçüt ayrıntıları için yazılı W3C kaynaklarını esas alın.

Yüklediğinizde YouTube’a bağlanırsınız. Otomatik oynatma yoktur.
YouTube’da izle ↗

Fareye özgü hareketler için eşdeğer yol kurun

Yalnız üzerine gelince açılan açıklama, sürüklenerek sıralanan kart veya çizilerek verilen imza ayrı ayrı incelenmelidir. Serbest el çizimi gibi hareket yolunun kendisinin anlam taşıdığı işlevler dar bir istisna olabilir. Bir nesneyi son konuma taşımak ise otomatik olarak istisna sayılmaz; “Yukarı taşı” ve “Aşağı taşı” düğmeleri gibi klavye yolu kurulabilir. Müşteri görevi için karşılaştırılabilir bir klavye yolu olup olmadığını sonuca bakarak değerlendirin.

Nerede takıldığınızı açıkça not edin

“Klavye çalışmıyor” kaydı geliştiriciye nereden başlayacağını söylemez. Sayfa adı, işlem adımı, odaklanan son öğe, basılan tuş, beklenen sonuç ve görülen sonucu ayrı yazın. Örneğin “Sepette miktar penceresi açıldı; Shift+Tab geri dönmüyor; Kapat düğmesine ulaşılamıyor” kaydı doğrudan yeniden üretilebilir. Odağın görünmez olduğu durumları da not edin; ancak odak görünümü ayrı bir tasarım denetimidir. Klavye desteği olması, kullanıcının odağı görebildiğini tek başına kanıtlamaz.

Uygula

Fareyi bırakıp gerçek işi deneyin

İşaretlemeler yalnız bu sayfada kalır; bilgi gönderilmez.

Düzeltmeden sonra aynı işlemi baştan deneyin

Tek bir düğmenin çalışması randevunun ya da alışverişin tamamlandığını göstermez. Menüden başlayın, ürünü ya da hizmeti bulun, gerekli seçimi yapın ve son onaya kadar ilerleyin. Geri gitme, hata düzeltme ve pencere kapatma yollarını da deneyin. Değişiklikten sonra aynı adımları ve ters yönü yeniden çalıştırın. Bu klavye denemesi önemli sorunları görünür kılar; tek başına bütün sitenin WCAG’ye uygun olduğunu göstermez. Sayfalar, eksiksiz süreçler ve diğer başarı ölçütleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynaklar